جاري تحميل صفحة الأسئلة…
هذه المحاضرات مُعدَّة لطلاب الفرقة الأولى، تغطي أساليب التكامل المختلفة. اضغط على أي باب للانتقال إليه.
| م | الدالة | المشتقة dy/dx |
|---|---|---|
| ١ | \(y=x^n\) | \(nx^{n-1}\) |
| ٢ | \(y=a^x\) | \(a^x \ln a\) |
| ٣ | \(y=e^x\) | \(e^x\) |
| ٤ | \(y=\ln x\) | \(\dfrac{1}{x}\) |
| ٥ | \(y=\log_a x\) | \(\dfrac{1}{x\ln a}\) |
| ٦ | \(y=\sin x\) | \(\cos x\) |
| ٧ | \(y=\cos x\) | \(-\sin x\) |
| ٨ | \(y=\tan x\) | \(\sec^2 x\) |
| ٩ | \(y=\cot x\) | \(-\csc^2 x\) |
| ١٠ | \(y=\sec x\) | \(\sec x\tan x\) |
| ١١ | \(y=\csc x\) | \(-\csc x\cot x\) |
| ١٢ | \(y=\sin^{-1}x\) | \(\dfrac{1}{\sqrt{1-x^2}}\) |
| ١٣ | \(y=\cos^{-1}x\) | \(\dfrac{-1}{\sqrt{1-x^2}}\) |
| ١٤ | \(y=\tan^{-1}x\) | \(\dfrac{1}{1+x^2}\) |
| ١٥ | \(y=\sinh x\) | \(\cosh x\) |
| ١٦ | \(y=\cosh x\) | \(\sinh x\) |
| ١٧ | \(y=\tanh x\) | \(\operatorname{sech}^2 x\) |
| ١٨ | \(y=\sinh^{-1}x\) | \(\dfrac{1}{\sqrt{1+x^2}}\) |
| ١٩ | \(y=\cosh^{-1}x\) | \(\dfrac{1}{\sqrt{x^2-1}}\) |
| ٢٠ | \(y=\tanh^{-1}x\) | \(\dfrac{1}{1-x^2}\) |
إذا كانت \(F'(x) = g(x)\)، فإن الدالة \(F\) تُسمى دالة مقابلة (تكامل غير محدود) للدالة \(g\):
حيث \(c\) ثابت اختياري يُسمى ثابت التكامل.
| م | القانون |
|---|---|
| ١ | \(\displaystyle\int 0\,dx = c\) |
| ٢ | \(\displaystyle\int k\,f(x)\,dx = k\int f(x)\,dx\) |
| ٣ | \(\displaystyle\int \bigl[f(x)\pm g(x)\bigr]\,dx = \int f(x)\,dx \pm \int g(x)\,dx\) |
| ٤ | \(\displaystyle\int x^n\,dx = \frac{x^{n+1}}{n+1}+c \quad (n\neq -1)\) |
| ٥ | \(\displaystyle\int \frac{1}{x}\,dx = \ln|x|+c\) |
| ٦ | \(\displaystyle\int e^x\,dx = e^x+c\) |
| ٧ | \(\displaystyle\int a^x\,dx = \frac{a^x}{\ln a}+c\) |
| ٨ | \(\displaystyle\int \sin x\,dx = -\cos x+c\) |
| ٩ | \(\displaystyle\int \cos x\,dx = \sin x+c\) |
| ١٠ | \(\displaystyle\int \sec^2 x\,dx = \tan x+c\) |
| ١١ | \(\displaystyle\int \csc^2 x\,dx = -\cot x+c\) |
| ١٢ | \(\displaystyle\int \frac{dx}{\sqrt{1-x^2}} = \sin^{-1}x+c\) |
| ١٣ | \(\displaystyle\int \frac{dx}{1+x^2} = \tan^{-1}x+c\) |
| ١٤ | \(\displaystyle\int \frac{f'(x)}{f(x)}\,dx = \ln|f(x)|+c\) |
| م | التكامل | النتيجة |
|---|---|---|
| ١ | \(\displaystyle\int\sin x\,dx\) | \(-\cos x+c\) |
| ٢ | \(\displaystyle\int\cos x\,dx\) | \(\sin x+c\) |
| ٣ | \(\displaystyle\int\sec^2 x\,dx\) | \(\tan x+c\) |
| ٤ | \(\displaystyle\int\csc^2 x\,dx\) | \(-\cot x+c\) |
| ٥ | \(\displaystyle\int\sec x\tan x\,dx\) | \(\sec x+c\) |
| ٦ | \(\displaystyle\int\csc x\cot x\,dx\) | \(-\csc x+c\) |
| ٧ | \(\displaystyle\int\tan x\,dx\) | \(\ln|\sec x|+c\) |
| ٨ | \(\displaystyle\int\cot x\,dx\) | \(\ln|\sin x|+c\) |
| ٩ | \(\displaystyle\int\sec x\,dx\) | \(\ln|\sec x+\tan x|+c\) |
| ١٠ | \(\displaystyle\int\csc x\,dx\) | \(\ln|\csc x-\cot x|+c\) |
| ١١ | \(\displaystyle\int\sin^2 x\,dx\) | \(\dfrac{x}{2}-\dfrac{\sin 2x}{4}+c\) |
| ١٢ | \(\displaystyle\int\cos^2 x\,dx\) | \(\dfrac{x}{2}+\dfrac{\sin 2x}{4}+c\) |
| ١٣ | \(\displaystyle\int\tan^2 x\,dx\) | \(\tan x - x+c\) |
| ١٤ | \(\displaystyle\int\cot^2 x\,dx\) | \(-\cot x - x+c\) |
| م | التكامل | النتيجة |
|---|---|---|
| ١ | \(\displaystyle\int\sinh x\,dx\) | \(\cosh x+c\) |
| ٢ | \(\displaystyle\int\cosh x\,dx\) | \(\sinh x+c\) |
| ٣ | \(\displaystyle\int\operatorname{sech}^2 x\,dx\) | \(\tanh x+c\) |
| ٤ | \(\displaystyle\int\operatorname{csch}^2 x\,dx\) | \(-\coth x+c\) |
| ٥ | \(\displaystyle\int\operatorname{sech} x\tanh x\,dx\) | \(-\operatorname{sech} x+c\) |
| ٦ | \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{1+x^2}}\) | \(\sinh^{-1}x+c\) |
| ٧ | \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{x^2-1}}\) | \(\cosh^{-1}x+c\) |
| ٨ | \(\displaystyle\int\frac{dx}{1-x^2}\quad(|x|<1)\) | \(\tanh^{-1}x+c\) |
Logarithmic → Inverse trig → Algebraic → Trigonometric → Exponential
نستبدل المتغير \(x\) بتعبير جديد \(y=g(x)\) لتحويل التكامل إلى صيغة قياسية أبسط.
| الصورة | التعويض | تبسيط الجذر |
|---|---|---|
| \(\sqrt{a^2-x^2}\) | \(x=a\sin\theta\) | \(a\cos\theta\) |
| \(\sqrt{a^2+x^2}\) | \(x=a\tan\theta\) | \(a\sec\theta\) |
| \(\sqrt{x^2-a^2}\) | \(x=a\sec\theta\) | \(a\tan\theta\) |
الكسر يجب أن يكون حقيقياً (درجة البسط < درجة المقام). إن لم يكن، نقسم أولاً.
| الصيغة | النتيجة |
|---|---|
| \(\displaystyle\int\frac{dy}{\sqrt{y^2+A^2}}\) | \(\sinh^{-1}\dfrac{y}{A}+c\) |
| \(\displaystyle\int\frac{dy}{\sqrt{y^2-A^2}}\) | \(\cosh^{-1}\dfrac{y}{A}+c\) |
| \(\displaystyle\int\frac{dy}{\sqrt{A^2-y^2}}\) | \(\sin^{-1}\dfrac{y}{A}+c\) |
| \(\displaystyle\int\frac{dy}{y^2+A^2}\) | \(\dfrac{1}{A}\tan^{-1}\dfrac{y}{A}+c\) |
قانون يُختزل فيه التكامل \(I_n\) إلى تكامل أبسط \(I_{n-2}\) من نفس الصورة لكن أقل درجة.
جميع قوانين التكامل المقررة مُجمَّعة في مكان واحد للمراجعة السريعة.
جميع الأمثلة المحلولة مُجمَّعة مع خطواتها الرئيسية ونتائجها للمراجعة السريعة. اضغط على أي قسم لفتحه.
جميع الأسئلة التدريبية مُجمَّعة لكل باب مع رابط الصفحة التفاعلية.
- أوجد مشتقة الدوال الأساسية من الجدول القياسي
- تحقق من صحة المتطابقات المثلثية الأساسية
- استخدم المتطابقات لتبسيط التعابير المثلثية
- أثبت المتطابقات الزائدية من التعريفات
- احسب \(\displaystyle\int (2x^3 - 4x^2 + x)\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\!\left(8x^3 - 6\sqrt{x} + \frac{1}{x^2}\right)dx\)
- أوجد الحل العام للمعادلة \(\dfrac{dy}{dx} = x^2 + 1\)
- احسب \(\displaystyle\int \frac{3x^2+2}{x^3+2x+1}\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int \frac{\sin x}{\cos^2 x}\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\sin^7(3x)\cos(3x)\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\sin^2 x\,dx\) باستخدام متطابقة التضاعف
- أثبت أن \(\displaystyle\int\tan x\,dx = \ln|\sec x|+c\)
- احسب \(\displaystyle\int\cos^3 x\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\sinh^3 x\cosh x\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\tanh x\,dx\)
- احسب \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{1+x^2}}\)
- أثبت المتطابقة \(\cosh^2 x - \sinh^2 x = 1\)
- احسب بالتجزيء: \(\displaystyle\int xe^x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int e^x\sin x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\ln x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\tan^{-1}x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int x^2 e^x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{(3-x)\sqrt{x-2}}\)
- احسب: \(\displaystyle\int e^x\sqrt{1+e^x}\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{a^2-x^2}}\) بالتعويض المثلثي
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{a^2+x^2}}\)
- احسب: \(\displaystyle\int x\sqrt{x+1}\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{3x+1}{(x-1)(x+2)}\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{x^2+1}{(x-1)^2(x+2)}\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{x^2-4}\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{2x+1}{x(x^2+1)}\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{x^2+4x+13}\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{x^2+2x+5}}\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{\sqrt{4x-x^2}}\)
- احسب: \(\displaystyle\int\frac{dx}{2x^2+8x+10}\)
- اشتق قانون اختزال \(I_n = \displaystyle\int\sin^n x\,dx\)
- اشتق قانون اختزال \(I_n = \displaystyle\int\cos^n x\,dx\)
- اشتق قانون اختزال \(I_n = \displaystyle\int\sec^n x\,dx\)
- استخدم قانون الاختزال لحساب \(\displaystyle\int\sin^4 x\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int_1^3 x^3\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int_0^{\pi/2}(3\cos 4x + 7)\,dx\)
- احسب: \(\displaystyle\int_0^1 xe^{2x}\,dx\) بالتجزيء
- احسب: \(\displaystyle\int_0^1 \frac{dx}{1+x^2}\)
- احسب: \(\displaystyle\int_0^{\pi} \sin^2 x\,dx\)